Encyclopedie van misvattingen

Taal

De oudste Nederlandse zin is 'Hebban olla uogala'
Hij wordt altijd bijna vertederd aangehaald, de eerste Nederlandse zin: 'Hebban olla uogala nestas uagunnan hinase hic and thu uuat unbidan uui nu' — 'Zijn alle vogels begonnen met het bouwen van nesten behalve ik en jij, wat wachten wij nog?' Als het zinnetje Nederlands is, is het niet de oudste, en waarschijnlijk is het zelfs geen Nederlands.

'Hebban olla u... '

Het zinnetje werd in 1931 ontdekt, en moet omstreeks 1100 zijn geschreven door een West-Vlaamse monnik die werkte in de abdij van Rochester in het Engelse graafschap Kent. Het is bijna de spandoektekst van het taalonderzoek geworden — in 1998 was het het motto voor een tentoonstelling over het alfabet in de Nieuwe Kerk in Amsterdam.
Hier zijn drie oudere Nederlandse zinnen: 'An âuont in an morgan in an mitdon dage tellon sal ic in kundon, in he gehôron sal.' 'Visc flot aftar themo uuatare.' 'Gelobistu in got alamehtigan fadaer.' Het is niet van deze tijd, maar er staat toch duidelijk: ''s Avonds en 's morgens en 's middags zal ik vertellen en verkondigen, en hij zal horen.' 'Een vis zwom in het water.' 'Geloof je in God de almachtige vader.'
Die laatste zin is driehonderd jaar ouder dan die over de vogeltjes: hij staat in een Utrechtse doopbelofte uit het eind van de achtste eeuw. Er wordt verder gevraagd naar het geloof in 'crist godes suno' en de 'halogan gast'.
Er zijn tientallen, zo niet honderden woorden en zinnen ouder dan die van de West-Vlaamse monnik in Rochester opgetekend, maar juist dit zinnetje doet het goed: een eenzame, verliefde monnik die een zin krabbelt op het schutblad van een boek waarop hij zit te zwoegen.
Maar in welke taal krabbelde hij? In 2004 publiceerde de Belgische taalkundige Luc De Grauwe een artikel waarin hij aannemelijk maakt dat de taal van het zinnetje Laatoudengels was, en geen Oudnederlands. Het was wel enigszins verhaspeld Oudengels, maar dat kwam doordat de naar Kent overgestoken West-Vlaamse monnik zijn nieuwe taal nog niet zo beheerste. De meeste taalkundigen lijken zijn argumenten als doorslaggevend te beschouwen. De tekst is geen Nederlands, maar middeleeuws steenkolenengels (F. van Oostrom: Stemmen op schrift, Amsterdam 2006).

De Woordenlijst geeft de wettelijk verplichte spelling

Vroeger zei men: 'Aan den heer'

Een creool is een halfbloed

Duitsers zeggen: 'im Frage'

'Chaperonne' is Frans

'A gogo' is een Engelse uitdrukking

En 'mentrix' is Latijn

Bij 'lemon sole' hoort citroen

'Natura artis magistra' betekent 'de natuur is de leermeesteres van de kunst'

In het oude Engeland zei men 'ye' in plaats van 'the'

Amerikaans is verloederd Engels

'Kangoeroe' betekent 'ik begrijp u niet'

Eskimo 's hebben twintig woorden voor sneeuw

'Eskimo' betekent 'rauwvleeseter'

'Groter als' mag niet

Denk ook aan 'hen' en 'hun'

De taal verloedert

Oisterwijk zeg je zoals je het schrijft

Een snob is niet van adel

De tram is naar Benjamin Outram genoemd

'Vermits' betekent hetzelfde als 'mits'